De fascinerende en ondoorgrondelijke Byzantijnen

Harry De Paepe-28 april 2022

Titel
Keizers van Constantinopel
Auteur
Kevin Lego
Uitgever
Uitgeverij Omniboek
ISBN
9789401918398
Onze beoordeling
Aantal bladzijden
336
Prijs
€ 34.99
In winkelmand   Meer info

Wist u dit? In de zesde eeuw gaf men in de graven van Chinese edellieden imitatie-Byzantijnse munten met portretten van niet-bestaande keizers mee. Zo ver reikte het aanzien van het Byzantijnse Rijk. De Byzantijnen – die dat woord zelf nooit gebruikten om zichzelf te beschrijven – zagen zichzelf als Romeinen en hun keizers als de voortzetting van een lange lijn die afstamde van Augustus.

Omheining voor Europa

‘Het Byzantijnse Rijk ging ten onder in 1453’, is met wat geluk het enige wat een pientere leerling vandaag kent over het Byzantium. Het is eerlijk gezegd bij ons pover gesteld met de kennis over het Oost-Romeinse slash Byzantijnse Rijk. We zijn nu eenmaal kinderen van Rome en onze blik op het verleden wordt bepaald door de Latijnse bril waardoor we kijken.

Op school leerden we hoe Karel Martel een halt toeriep aan de expansie van het islamitische rijk in Europa tijdens de vroege middeleeuwen. Maar niemand vertelde me dat het Byzantijnse Rijk eeuwenlang diezelfde expansie afweerde. Zoals journalist Robert Peston in het voorwoord van ‘Keizers van Constantinopel’ opmerkt: ‘Of je idee van “Europa” nu een christelijk of een seculier en liberaal concept is – het zou vandaag niet hebben bestaan als het Byzantijnse Rijk niet duizend jaar lang zijn ijzeren omheining had gevormd’.

Familieverraad, ballingschap en moord

De Britse televisiedirecteur Kevin Lygo probeert hier alvast verandering in te brengen met zijn bijzonder heldere overzichtswerk ‘Keizers van Constantinopel’. Naast zijn mediacarrière heeft de man ook een verleden als antiekhandelaar in islamitische en Byzantijnse kunst. Lygo’s relaas over de keizerlijke opvolging van het Oosten is er een van familieverraad, ballingschap en moord waarbij menig fictiereeks gewoon verbleekt.

Nochtans baadt het boek niet in sensatiezucht. Lygo vertelt goed, maar zonder enige vorm van hijgerigheid die sommige schrijvers kenmerkt. Je leert over grote kunst, architectuur, filosofie en recht. ‘Keizers van Constantinopel’ is heel mooi uitgegeven en biedt een duidelijke structuur. Elke dynastie wordt ingeleid en vervolgens chronologisch toegelicht. Het is een lange waslijst aan kleurrijke figuren.

Kleurrijke figuren

Ooit al gehoord van Leo V de Armeniër? Hij heerste van 813 tot 820 en werd door kroniekschrijvers omschreven als ‘opmerkelijk klein maar gezet, gespierd, knap’ en hij had een stem ‘die bulderde als een leeuw’. Hij sloot een dertigjarige vrede met de Bulgaren. De Bulgaarse vorst zwoer zijn eed op een Bijbel en Leo V op een stapel dode honden. Leo V werd uiteindelijk vermoord omwille van zijn verbod op religieuze afbeeldingen.

Een van de bekendste keizers is Justinianus (527-565), de vorst die de naar hem genoemde codex naliet en de opdracht gaf om de Hagia Sophia te bouwen, de kerk van de Heilige Wijsheid. Procopius, een naaste medewerkers van de keizer, schilderde zijn meester in het werk ‘Geheime geschiedenis’ echter af als volgt: ‘Hij was ongelooflijk dom en verschilde niet van een gevoelloze ezel.’ Wat hiervan zij, Justinianus maakte van zijn rijk de dominantste macht van de toen gekende wereld.

Het Latijnse Keizerrijk

Laat ik even springen naar ‘onze bijdrage’ aan de rijke geschiedenis van het Byzantijnse Rijk: het Latijnse Keizerrijk. Boudewijn van Vlaanderen besteeg de troon van Constantinopel in 1204, maar wordt bij het lezen hiervan niet te lyrisch. ‘Feitelijk waren het opportunistische bandieten die erachter kwamen dat ze ongeschikt waren om een groot keizerrijk te leiden.’ Het is een tijdperk van roven, plunderen en wanbeheer. De Latijnse passage duurde tot 1261 en betekende een regelrechte ramp voor het voortbestaan van het Byzantijnse Rijk.

De totaal tweeënnegentig keizers staan voor een enorme hoeveelheid geschiedenis, beschreven in goed leesbare teksten van Lygo. Het boek is geen diepgaande studie van Byzantium, maar biedt een prima kader om de soms heel mysterieuze Byzantijnen te ontdekken.

Harry De Paepe

Harry De Paepe (1981) is auteur en leraar. Hij heeft een grote passie voor geschiedenis ... en Engeland.

Alain Mouton: ‘Fransen staan vol zelfzekerheid op het wereldtoneel’
09-05-2022 Waarom zijn de Fransen zo Frans? Mouton geeft in zijn nieuwe boek een overzicht van de Franse grandeur.

De fascinerende en ondoorgrondelijke Byzantijnen
28-04-2022 Kevin Lygo belicht de majestueuze maar turbulente historie van de Byzantijnse keizers in zijn boek ‘Keizers van Constantinopel’.

De vele levens na de dood en evenveel kaarten
27-04-2022 Wat komt er na de dood? Wie een antwoord op die vraag zoekt, kan geholpen worden door een knappe atlas van de vele hemels.

De tegennatuurlijke tuinman
09-04-2022 Met een kritische blik gidst Frank Judo de lezer op een wandeltocht doorheen 21 misvattingen over het conservatisme.

Essays die de tand des tijds doorstaan
21-11-2021 ‘Vorstelijke personages en andere geschriften’ verzamelt twintig pittige essays van Hilary Mantel.


Lees meer van Harry De Paepe